EMAGAZINE: Giữ mặt bằng giá tạo dư địa cho tăng trưởng 2 con số và kiểm soát lạm phát

Biến động địa chính trị, giá năng lượng và chi phí logistics gia tăng khiến công tác điều hành giá năm 2026 đối mặt nhiều thách thức hơn. Trao đổi với Tạp chí Kinh tế - Tài chính, ông Nguyễn Minh Tiến, Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho rằng, việc chủ động điều hành, bảo đảm nguồn cung và phối hợp đồng bộ các chính sách đã góp phần giữ ổn định mặt bằng giá, tạo dư địa thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Phóng viên: Công tác quản lý, điều hành giá diễn ra trong bối cảnh vừa phải kiểm soát lạm phát, vừa hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Ông đánh giá như thế nào về kết quả điều hành giá trong nửa đầu năm 2026?

Ông Nguyễn Minh Tiến: Trong 6 tháng đầu năm 2026, công tác quản lý, điều hành giá được triển khai đồng bộ, chủ động, linh hoạt trong bối cảnh kinh tế thế giới tăng trưởng chậm và đối mặt nhiều rủi ro từ căng thẳng địa chính trị, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, cùng những thay đổi trong chính sách thương mại của Hoa Kỳ.

Giá năng lượng, chi phí vận tải và logistics tăng làm lạm phát toàn cầu có xu hướng duy trì ở mức cao. Thị trường hàng hóa thế giới biến động mạnh khi giá dầu, khí đốt, vàng và cước vận tải biển tăng do lo ngại gián đoạn nguồn cung, trong khi đồng USD mạnh lên làm gia tăng chi phí nhập khẩu của nhiều nền kinh tế.

Ở trong nước, thị trường hàng hóa và dịch vụ cơ bản vẫn duy trì cân bằng cung - cầu. Nhu cầu tiêu dùng tăng trong dịp Tết và tiếp tục phục hồi cùng đà tăng trưởng kinh tế, trong khi nguồn cung hàng hóa thiết yếu và xăng dầu được bảo đảm. Tuy nhiên, căng thẳng tại Trung Đông và gián đoạn vận tải quốc tế đã làm gia tăng chi phí logistics, tạo áp lực lên sản xuất, xuất nhập khẩu và mặt bằng giá.

Lạm phát trong 6 tháng đầu năm diễn biến theo từng giai đoạn. Hai tháng đầu năm chịu tác động chủ yếu của yếu tố mùa vụ khi nhu cầu tiêu dùng tăng cao dịp Tết Nguyên đán. Sang tháng 3 và tháng 4, áp lực lạm phát gia tăng do giá xăng dầu, gas và vật liệu xây dựng tăng theo giá thế giới.

Đến cuối quý II, diễn biến giá đã có dấu hiệu hạ nhiệt khi giá lương thực, thực phẩm giảm nhờ nguồn cung dồi dào và giá xăng dầu thế giới giảm. Bình quân 6 tháng đầu năm 2026, CPI tăng 4,38% so với cùng kỳ năm trước, lạm phát cơ bản tăng 4,12%. Nhìn chung, lạm phát vẫn trong tầm kiểm soát, dù áp lực đối với mục tiêu cả năm còn lớn do biến động giá năng lượng, chi phí đầu vào và những rủi ro tác động từ yếu tố bên ngoài.

Trong bối cảnh đó, Chính phủ xác định kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm, quan trọng.

Các bộ, ngành, địa phương được yêu cầu triển khai đồng bộ các giải pháp quản lý, điều hành giá; theo dõi sát diễn biến kinh tế và lạm phát trong nước, quốc tế; chủ động điều tiết cung - cầu, bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu; phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ; đồng thời tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi đầu cơ, thao túng giá, tăng giá bất hợp lý và đẩy mạnh công tác thông tin, truyền thông nhằm ổn định tâm lý thị trường, kiểm soát kỳ vọng lạm phát.

Đặc biệt, từ tháng 3/2026, khi xung đột quân sự tại Trung Đông làm giá dầu và chi phí vận tải quốc tế tăng mạnh, Chính phủ đã chủ động triển khai nhiều giải pháp bình ổn thị trường. Bộ Tài chính tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 28/CĐ-TTg, đồng thời ban hành Công văn số 5807/BTC-QLG yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tăng cường theo dõi diễn biến thị trường, kiểm soát việc chấp hành pháp luật về giá, bảo đảm công khai, minh bạch và kịp thời ngăn chặn các hành vi tăng giá bất hợp lý, đầu cơ, thao túng giá.

Cùng với đó, các chính sách miễn, giảm thuế, phí đối với xăng dầu được triển khai, duy trì nhằm giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và người dân, hạn chế mức độ truyền dẫn của biến động giá năng lượng thế giới vào giá bán lẻ trong nước.

Có thể khẳng định, mặc dù chịu tác động từ cả yếu tố trong nước và quốc tế, việc điều hành giá trong 6 tháng đầu năm 2026 vẫn được triển khai chủ động, linh hoạt và kịp thời. Thị trường hàng hóa trong nước cơ bản ổn định, nguồn cung được bảo đảm, không xảy ra tình trạng thiếu hàng hoặc sốt giá trên diện rộng.

Các giải pháp điều hành giá đã góp phần hạn chế áp lực lạm phát chi phí đẩy, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh, ổn định đời sống người dân, đồng thời tạo nền tảng cho kiểm soát lạm phát mục tiêu, ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng, phát triển kinh tế - xã hội trong năm 2026.

Phóng viên: Xăng dầu tiếp tục là nhóm mặt hàng có ảnh hưởng lớn đến mặt bằng giá trong nửa đầu năm. Ngành Tài chính đã phối hợp với các bộ, ngành điều hành mặt hàng này như thế nào để hạn chế áp lực lạm phát, thưa ông?

Ông Nguyễn Minh Tiến: Xăng dầu tiếp tục là mặt hàng có tác động đến nhiều hàng hóa, dịch vụ quan trọng, thiết yếu, ảnh hưởng đến công tác điều hành giá trong 6 tháng đầu năm. Sau khi xung đột quân sự tại Trung Đông bùng phát từ cuối tháng 2/2026, giá dầu thế giới biến động mạnh, ảnh hưởng đến nguồn cung và thị trường trong nước.

Trước tình hình đó, Bộ Công Thương đã chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó theo diễn biến chiến sự, đồng thời triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu trong nước không để thiếu hụt xăng dầu trong mọi tình huống, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Đồng thời, Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Tài chính báo cáo cấp có thẩm quyền về chính sách miễn, giảm thuế đối với mặt hàng xăng dầu, điều hành giá bám sát diễn biến thị trường thế giới, kết hợp sử dụng Quỹ bình ổn giá và các công cụ thuế để hạn chế biến động giá, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Nhờ các giải pháp này, nguồn cung xăng dầu trong 6 tháng đầu năm vẫn được duy trì ổn định, mức tăng giá được kiểm soát, giá xăng dầu của Việt Nam tiếp tục ở mức trung bình trong khu vực và thấp hơn một số nước có chung đường biên giới, góp phần hạn chế thấp nhất tác động của giá xăng dầu đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Từ đầu năm đến kỳ điều hành ngày 9/7/2026, giá xăng dầu trong nước đã trải qua 36 lần điều chỉnh, phản ánh diễn biến của thị trường thế giới nhưng vẫn bảo đảm mục tiêu ổn định thị trường trong nước, góp phần hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Phóng viên: Bên cạnh những kết quả đạt được, theo ông, những yếu tố nào sẽ tạo sức ép lớn nhất đối với mặt bằng giá trong 6 tháng cuối năm?

Ông Nguyễn Minh Tiến: Trong những tháng còn lại của năm 2026, mặt bằng giá trong nước dự kiến tiếp tục chịu tác động từ nhiều yếu tố trong và ngoài nước.

Bất ổn địa chính trị và xung đột tại Trung Đông có thể tiếp tục ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng, làm gia tăng chi phí nhập khẩu, vận tải và sản xuất. Cùng với đó, xu hướng bảo hộ thương mại, biến động tỷ giá, đặc biệt khi đồng USD duy trì ở mức cao, có thể làm tăng giá hàng hóa nhập khẩu.

Một yếu tố khác cần đặc biệt lưu ý là giá lương thực, thực phẩm trên thị trường thế giới có thể tăng do chi phí đầu vào sản xuất cao hơn và những rủi ro liên quan đến an ninh lương thực toàn cầu. Đồng thời, biến đổi khí hậu, thiên tai và thời tiết cực đoan cũng có thể gây gián đoạn nguồn cung, ảnh hưởng đến giá cả của nhiều nhóm hàng thiết yếu. Đây đều là những yếu tố có khả năng tác động trực tiếp đến mặt bằng giá trong nước thông qua kênh nhập khẩu cũng như chi phí sản xuất của doanh nghiệp.

Ở trong nước, áp lực lạm phát còn đến từ việc đẩy mạnh đầu tư công, làm gia tăng nhu cầu vật liệu xây dựng nếu nguồn cung không đáp ứng đủ nhu cầu, kéo theo chi phí xây dựng và giá nhà ở tăng.

Ngoài ra, việc điều chỉnh giá các dịch vụ do Nhà nước quản lý theo lộ trình tính đúng, tính đủ chi phí, như giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh và học phí, cùng với mức lương cơ sở tăng từ ngày 1/7/2026, cũng sẽ góp phần làm tăng chi phí sinh hoạt và tác động đến chỉ số giá tiêu dùng. 

Tuy nhiên, công tác kiểm soát lạm phát mục tiêu vẫn có những yếu tố thuận lợi. Các cơ quan chức năng đang theo dõi sát diễn biến giá xăng dầu để kịp thời kiến nghị điều chỉnh chính sách thuế, phí phù hợp. Việc linh hoạt các công cụ tài khóa, tiếp tục thực hiện các chính sách hỗ trợ về thuế, phí, trong đó có giảm 2% thuế giá trị gia tăng đến hết năm 2026, cùng với điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt sẽ góp phần giảm chi phí sản xuất, ổn định mặt bằng giá cả và kiểm soát lạm phát mục tiêu.

Ngoài ra, việc miễn, giảm giá một số dịch vụ và hàng hóa do Nhà nước quản lý như học phí, sách giáo khoa và dịch vụ hoa tiêu hàng hải, cùng với nguồn cung lương thực, thực phẩm dồi dào và sản xuất nông nghiệp phục hồi tích cực sẽ tiếp tục tạo điều kiện bình ổn thị trường.

Phóng viên: Trong bối cảnh nêu trên, xin ông cho biết, đâu sẽ là những giải pháp trọng tâm để vừa kiểm soát lạm phát, vừa tạo dư địa cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số?

Ông Nguyễn Minh Tiến: Trong các tháng còn lại của năm 2026, kinh tế thế giới được dự báo tiếp tục đối mặt với nhiều yếu tố bất định và khó lường. Với độ mở lớn của nền kinh tế Việt Nam, những biến động về địa chính trị, thương mại, năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu có thể tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất, vận tải, logistics và giá nguyên vật liệu đầu vào, qua đó gây áp lực lên mặt bằng giá trong nước.

Trước bối cảnh đó, giải pháp quan trọng trước hết là nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm các yếu tố gây áp lực lạm phát. Cần theo dõi sát diễn biến kinh tế thế giới, chính sách tiền tệ của các ngân hàng Trung ương lớn, giá năng lượng, giá lương thực, tỷ giá, chính sách thương mại và thuế quan của các đối tác lớn, cũng như các diễn biến địa chính trị để kịp thời đánh giá tác động, xây dựng các kịch bản điều hành giá phù hợp.

Cùng với đó, tiếp tục điều hành chính sách tài khóa theo hướng chặt chẽ, hiệu quả; thực hiện tiết kiệm chi thường xuyên, ưu tiên nguồn lực cho đầu tư phát triển và an sinh xã hội. Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công cần được điều tiết hợp lý giữa các tháng, các quý, tránh dồn vào cuối năm gây áp lực lên thị trường vật liệu xây dựng, lao động và mặt bằng giá.

Chính sách tiền tệ cũng cần tiếp tục được điều hành chủ động, linh hoạt và phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa. Việc theo dõi sát diễn biến lạm phát cơ bản, cung tiền, tín dụng, tỷ giá và lãi suất sẽ là cơ sở để kiểm soát hợp lý tăng trưởng tín dụng, hạn chế tác động của lạm phát nhập khẩu, góp phần ổn định thị trường tài chính, tiền tệ và kiểm soát kỳ vọng lạm phát.

Đối với các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý, việc điều hành giá cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp, hài hòa giữa cơ chế giá thị trường, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ phát triển hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh công tác thông tin, truyền thông, công khai, minh bạch các yếu tố hình thành giá và chủ trương điều hành của Chính phủ để ổn định tâm lý thị trường, hạn chế đầu cơ, tích trữ gây bất ổn.

Bên cạnh đó, các bộ, ngành, địa phương cần triển khai đầy đủ các quy định của Luật Giá năm 2023, Luật Giá (sửa đổi) năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành; rà soát, hoàn thiện các quy định về giá bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất. Đồng thời, đẩy nhanh chuyển đổi số trong quản lý giá, hoàn thiện hệ thống tiếp nhận kê khai giá trên môi trường mạng, kết nối dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về giá để phục vụ hiệu quả hơn công tác tổng hợp, phân tích, dự báo và điều hành giá trong thời gian tới.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!