Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, đã xác định rất rõ yêu cầu phải phát triển mạnh mẽ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, coi đây là động lực trọng tâm để thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược mang tính dẫn dắt, có khả năng tạo ra giá trị mới và năng lực cạnh tranh dài hạn cho quốc gia.
Trên cơ sở định hướng đó, Quyết định số 1131/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã cụ thể hóa mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp phát triển các công nghệ tiên phong. Đồng thời xác định rõ 11 ngành công nghệ chiến lược và 32 sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia. Đây là nền móng quan trọng để hình thành hệ sinh thái công nghệ chiến lược, bảo đảm sự đồng bộ từ cơ chế chính sách, nguồn nhân lực, hạ tầng đến hoạt động nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa công nghệ.
Tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng đã nghe nhiều ý kiến từ đại diện các Viện nghiên cứu, trường đại học và gần 70 chuyên gia từ 22 quốc gia tham dự trực tiếp và trực tuyến để trao đổi về chiến lược phát triển các ngành công nghệ chiến lược của Việt Nam.
Các ý kiến tập trung thảo luận về thực trạng và tiềm năng các công nghệ chiến lược tại Việt Nam như: Trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, an ninh mạng, lượng tử, robot, tự động hóa, hàng không vũ trụ, thiết bị bay không người lái, vật liệu tiên tiến và công nghệ y sinh…
Để phát triển được các ngành công nghệ chiến lược như đã nêu trên, Việt Nam phải có chiến lược tổng thể: làm chủ công nghệ lõi, phát triển nhân lực chất lượng cao, xây dựng hạ tầng công nghệ, hệ thống phòng thí nghiệm dùng chung, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hình thành hệ sinh thái toàn diện cho các ngành công nghệ, trong đó vai trò dẫn dắt của Nhà nước là quyết định sự thành công.
Phát biểu kết luận buổi làm việc, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng ghi nhận những ý kiến đóng góp quan trọng từ đội ngũ chuyên gia thuộc Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam; đồng thời yêu cầu các cơ quan liên quan tiếp thu tối đa các ý kiến xác đáng của chuyên gia để báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, xây dựng các chương trình, giải pháp phát triển công nghệ chiến lược trong thời gian tới.
Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng chỉ đạo Bộ Tài chính tổng hợp và đề xuất các cơ chế đột phá nhằm tạo thuận lợi cho việc huy động và phân bổ nguồn lực phục vụ phát triển các ngành công nghệ chiến lược. Ưu tiên phát triển NIC, phát huy vai trò hạt nhân của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và công nghệ chiến lược, với Mạng lưới Đổi mới sáng tạo có nhiều chuyên gia giỏi, nhiệt huyết để giải quyết các bài toán lớn của Đất nước.
Tập trung hình thành các trung tâm ươm tạo doanh nghiệp, phát triển nhân tài tại NIC cho một số ngành để thu hút các “đại bàng” công nghệ lớn trên thế giới về Việt Nam đặt trung tâm R&D như: bán dẫn, AI, lượng tử, thiết bị bay không người lái (UAV), an ninh mạng, robot và tự động hóa…
Bên cạnh đó, Bộ Tài chính cũng cần nghiên cứu cơ chế tài chính đặc thù cho R&D công nghệ chiến lược, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học. Rà soát, đề xuất các chính sách ưu đãi thuế, tín dụng nhằm thu hút đầu tư vào AI, bán dẫn, robot, năng lượng mới, y sinh… phù hợp thông lệ quốc tế.
Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng giao Bộ Khoa học và Công nghệ ưu tiên đặt hàng các nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp quốc gia cho các nhóm nghiên cứu trong Mạng lưới. Nghiên cứu, xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đối với các công nghệ mới chưa có tiền lệ. Triển khai cơ chế hỗ trợ sở hữu trí tuệ, thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm công nghệ chiến lược. Thí điểm chương trình khởi nghiệp công nghệ trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.
Với Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam, Phó Thủ tướng đề nghị hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, phát triển sản phẩm mẫu và chủ động đề xuất các nhiệm vụ ưu tiên, phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia trong triển khai các chương trình công nghệ trọng điểm.
Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam được Bộ Tài chính giao NIC bảo trợ. Được thành lập từ năm 2018, cho đến nay, Mạng lưới đã có mặt trên 22 quốc gia, vùng lãnh thổ với hơn 2.000 thành viên là các chuyên gia, nhà khoa học, tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng trong các ngành công nghiệp quan trọng.
Bên cạnh 10 Mạng lưới Đổi mới sáng tạo tại các nước, NIC cũng đang bảo trợ cho 05 Mạng lưới Đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển các ngành công nghệ chiến lược để phối hợp với các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và Trung tâm Dữ liệu Quốc gia nhằm giải quyết các bài toán lớn của Đất nước.
