Đánh giá kết quả thực hiện chiến lược tài chính đến năm 2030 trong giai đoạn 2021-2025

Bài viết phân thích quá trình đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng nền tảng tài chính số nhằm thúc đẩy cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước tại Bộ Tài chính. Trên cơ sở thể chế hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và các quyết định chiến lược của Ngành, nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích định tính dữ liệu thứ cấp và đánh giá thực tiễn triển khai chuyển đổi số của Bộ Tài chính giai đoạn 2021-2025. Bên cạnh đó, bài viết chỉ ra 04 điểm nghẽn về sự đồng đều giữa các đơn vị, tính liên thông dữ liệu, tỷ lệ xử lý hồ sơ hoàn toàn trực tuyến và hạ tầng kỹ thuật. Từ đó, tác giả đề xuất hệ thống nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm giai đoạn 2026-2030, góp phần thực hiện thành công mục tiêu cải cách hành chính và xây dựng nền tài chính số hiện đại, minh bạch, hiệu quả.

Khu vực doanh nghiệp nhà nước giữ vị trí quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm ổn định vĩ mô và an ninh quốc gia. Bài viết phân tích thực trạng cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước và đổi mới quản lý vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp trong thời gian qua; chỉ ra những kết quả chủ yếu, đồng thời nhận diện các vướng mắc về thể chế và quản trị cần tháo gỡ. Qua đó, bài viết đề xuất các giải pháp đột phá, đồng bộ nhằm chuyển mạnh từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị đầu tư hiện đại, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế của doanh nghiệp nhà nước.

Phát triển thị trường tài chính và dịch vụ tài chính đồng bộ, hiện đại, minh bạch và bền vững là yêu cầu tất yếu trong tiến trình xây dựng nền tài chính quốc gia phát triển bền vững, hiện đại và hội nhập theo tinh thần Chiến lược tài chính đến năm 2030. Bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được, thị trường tài chính Việt Nam vẫn còn hạn chế về cơ cấu, mức độ hiện đại hóa, tính minh bạch và tính bền vững, đòi hỏi những giải pháp đồng bộ, toàn diện trên cả bốn trụ cột nêu trên. Hoàn thiện thể chế, phát triển cân đối các cấu phần thị trường, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao minh bạch, năng lực giám sát, đồng thời gắn kết chặt chẽ với định hướng tài chính xanh, tài chính bền vững, sẽ là những trụ cột quan trọng để thị trường tài chính Việt Nam phát triển ổn định, hiệu quả, đóng góp tích cực vào huy động, phân bổ nguồn lực cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhanh, bền vững và bao trùm trong giai đoạn tới.

Kho bạc số là mô hình phát triển cao của Kho bạc Nhà nước trên nền tảng công nghệ số, dữ liệu số và các quy trình nghiệp vụ được số hóa toàn diện. Trong thời gian qua, Kho bạc Nhà nước đã đạt được nhiều kết quả quan trọng trong hiện đại hóa các hoạt động nghiệp vụ như: triển khai dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử, số hóa các quy trình nghiệp vụ và tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ quan, đơn vị có liên quan. Tuy nhiên, quá trình xây dựng Kho bạc số vẫn còn những khó khăn, thách thức liên quan đến khuôn khổ pháp lý, chất lượng và khả năng khai thác dữ liệu, hạ tầng công nghệ thông tin và nguồn nhân lực số. Để hiện thực hóa mục tiêu hình thành Kho bạc số đến năm 2030, cần triển khai đồng bộ các giải pháp như: hoàn thiện thể chế, phát triển dữ liệu số đồng bộ, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ, đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ số tiên tiến và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của Kho bạc Nhà nước.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, cơ quan Hải quan không chỉ thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với hàng hóa (xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh), phương tiện vận tải (xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh) mà còn đóng vai trò là một thiết chế quan trọng bảo đảm an ninh kinh tế, tạo thuận lợi thương mại và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đối với Việt Nam, yêu cầu xây dựng Hải quan Việt Nam chính quy, hiện đại, ngang tầm hải quan các nước phát triển là mục tiêu được xác định trong Chiến lược phát triển Hải quan đến năm 2030, cũng như triển khai thực hiện các chủ trương lớn của Đảng, Chính phủ về cải cách nền hành chính nhà nước, xây dựng Chính phủ số, phát triển kinh tế số và hội nhập quốc tế. Bài viết phân tích về hải quan hiện đại, nhận diện quá trình cải cách, phát triển và hiện đại hóa Hải quan Việt Nam trong thời gian qua và những yêu cầu mới đặt ra trong bối cảnh phát triển mới của đất nước. Từ đó, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm xây dựng Hải quan Việt Nam theo hướng chính quy, hiện đại, quản trị thông minh.

Bài viết đánh giá toàn diện bức tranh quản lý thu, chi ngân sách nhà nước giai đoạn 2021-2025 và kết quả thực hiện 6 tháng đầu năm 2026. Phân tích cho thấy cơ cấu thu ngân sách nhà nước có sự chuyển dịch bền vững khi thu nội địa ngày càng giữ vai trò chủ đạo, đồng thời quản lý chi ngân sách chuyển mạnh từ “chi đúng dự toán” sang “chi hiệu quả”, ưu tiên đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, chuyển đổi số và an sinh xã hội. Bên cạnh những kết quả tích cực từ đẩy mạnh chuyển đổi số (hóa đơn điện tử, eTax Mobile, Kho bạc số), bài viết chỉ ra những hạn chế, đặc biệt là trong giải ngân vốn đầu tư công. Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất 6 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm hoàn thiện chính sách thu, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực, củng cố an toàn tài khóa và đẩy mạnh tài chính số, góp phần bảo đảm các cân đối lớn và tạo dư địa phát triển bền vững cho nền tài chính quốc gia.

Bài viết khái quát những kết quả nổi bật của Bộ Tài chính trong hoàn thiện thể chế, chính sách về tài chính - ngân sách, đầu tư và doanh nghiệp giai đoạn 2021-2025, góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Đồng thời, bài viết phân tích những điểm mới của các luật quan trọng về ngân sách nhà nước, đầu tư công, đấu thầu, đầu tư, doanh nghiệp, quản lý nợ công và thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, cùng định hướng tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo tinh thần các nghị quyết của Đảng. Qua đó, khẳng định vai trò của thể chế tài chính hiện đại, đồng bộ, minh bạch và khả thi trong việc khơi thông nguồn lực, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia và tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững của đất nước trong giai đoạn phát triển mới.

Bám sát các chương trình, kế hoạch đề ra, trong giai đoạn 5 năm qua (2021-2025), hệ thống chính sách thuế của Việt Nam tiếp tục được rà soát, hoàn thiện trên nhiều phương diện, qua đó, đã góp phần quan trọng trong việc động viên, bảo đảm nguồn lực cho ngân sách nhà nước để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Việc cải cách trong từng sắc thuế những năm qua cơ bản đã bám sát yêu cầu minh bạch, đơn giản, đảm bảo tính đồng bộ với hệ thống pháp luật có liên quan; đảm bảo bình đẳng giữa các thành phần kinh tế, giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; khuyến khích đầu tư, thúc đẩy xuất khẩu, đổi mới công nghệ và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, thực tiễn kết quả thực hiện các nhiệm vụ về thu ngân sách nhà nước trong giai đoạn vừa qua cũng đang đặt ra các yêu cầu, thách thức mới cho công tác hoàn thiện hệ thống chính sách thuế của Việt Nam giai đoạn tới đây.

Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển sang giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, hướng tới mức 2 con số trong những năm tới. Đây là mục tiêu có ý nghĩa chiến lược nhưng cũng là thách thức lớn. Trên cơ sở phân tích thực trạng tăng trưởng, đánh giá các động lực từ phía cung và phía cầu, nghiên cứu cho thấy mục tiêu tăng trưởng 2 con số là thách thức lớn nhưng có thể đạt được nếu thực hiện đồng bộ các đột phá về thể chế, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, năng suất lao động, đầu tư công, kinh tế tư nhân và huy động các nguồn lực xã hội. Bài viết tập trung phân tích những điểm nghẽn của mô hình tăng trưởng hiện nay, các kịch bản tăng trưởng giai đoạn 2026-2030 và đề xuất các nhóm giải pháp kinh tế - tài chính nhằm tạo nền tảng cho tăng trưởng cao, nhanh và bền vững.

Giai đoạn 2021-2025, việc triển khai Chiến lược tài chính đến năm 2030 được diễn ra trong bối cảnh thế giới và trong nước có nhiều biến động nhanh, phức tạp và khó lường. Đại dịch COVID-19, xung đột địa chính trị, lạm phát diễn ra ở nhiều nước, xu hướng bảo hộ thương mại, biến động thị trường tài chính và sự dịch chuyển của các chuỗi cung ứng toàn cầu đã tạo sức ép lớn đối với công tác điều hành chính sách tài chính - ngân sách nhà nước. Trong bối cảnh đó, chính sách tài chính được điều hành chủ động, linh hoạt, góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn, hỗ trợ phục hồi và tăng trưởng kinh tế. Nhiều mục tiêu quan trọng về huy động nguồn lực, cơ cấu lại chi ngân sách nhà nước, kiểm soát bội chi và nợ công, hiện đại hóa quản lý tài chính đã đạt hoặc vượt yêu cầu. Tuy nhiên, một số mục tiêu chưa đạt tiến độ đề ra. Những kết quả và hạn chế của giai đoạn 2021-2025 là cơ sở quan trọng để tiếp tục đổi mới chính sách tài chính, nâng cao hiệu quả huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng cao và phát triển bền vững trong giai đoạn 2026-2030.